Creativiteit als podium voor littekens – Joan

“Mensen oordelen zo snel, maar ze hebben vaak geen idee waar ze over praten.”

In het Groeiatelier van de SMO Projectstudio is Joan (43 jaar) met haar gulle lach een welkome creatieveling. Die lach deelt ze graag, maar eigenlijk wil ze ook graag iets anders delen. Iets over wat ze heeft meegemaakt en waarin ze zich vaak alleen voelt staan. Daarom schrijft ze, schildert ze, maakt ze keramiek en mozaïek. Niet omdat ze zielig gevonden wil worden, maar omdat ze meer bekendheid wil voor wat de werkelijkheid van psychische problemen met een mens kan doen. Want, zoals Joan zelf zegt: “Mensen oordelen zo snel, maar ze hebben vaak geen idee over waar ze over praten.”

“Het valt opeens stil. Het is te groot.”

Joan was pas 20 toen haar vader werd vermoord. Vermoord, laat dat woord even tot je doordringen. Kun je je er iets bij voorstellen? Hopelijk niet, tegelijkertijd zorgt dat er wel voor dat iemand die het wel heeft meegemaakt zich minder begrepen voelt. Joan weet het duidelijk uit te leggen: “Vraag maar eens in een vol restaurant aan mensen om op te staan als zij iemand hebben verloren door een ziekte als kanker. Vrijwel iedereen zal opstaan. Vraag je diezelfde mensen om op te staan als ze iemand zijn kwijtgeraakt door een geweldsdelict, dan valt het opeens stil. Het is te groot.” Dat Joan jaren na dit trauma ook nog te maken heeft gehad met seksueel geweld, maakt het niet makkelijker.

Uit het hoofd
Joans ervaringen hebben impact op haar leven, dat zal iedereen zich voor kunnen stellen. Zij studeerde aan de Pabo toen haar vader vermoord werd, maar hield dat daarna niet meer vol. Ze kwam bij de GGZ terecht voor behandeling van haar complexe PTSS (posttraumatische stressstoornis) en leerde daar ook beter omgaan met andere worstelingen waar ze al sinds haar jeugd mee dealde. Daarna ging ze in 2012 naar de creatieve dagbesteding van de GGZ, waar ze geïnspireerd raakte om zich op verschillende manieren te uiten: “Uit je hoofd, in je handen”, zegt ze daarover. “Tijdens mijn opleiding aan de Pabo vond ik het al heel leuk om creatief bezig te zijn, dat ben ik in de dagbesteding weer echt gaan oppakken.” Sinds 2025 doet ze dat in het Groeiatelier in de SMO Projectstudio.

“Ik kan me, ondanks wat ik heb meegemaakt, staande houden en genieten van de kleine dingen.”

Het lijntje dunner maken
“Ik accepteer mezelf steeds meer. Ik heb geleerd dat ik iets kan, dat ik ook best mijn emoties mag laten zien.” Ze heeft bovendien inzicht gekregen in patronen die ze van vroeger uit heeft ontwikkeld, hoe die haar belemmeren en hoe ze kan voorkomen dat emoties te hoog oplopen. Regulier werk zit er niet meer in voor Joan, van betekenis zijn zeer zeker wel: “Ik wil mensen inspireren en bijdragen aan mooie initiatieven met aandacht voor mensen zoals ik. En dat lijntje tussen de maatschappij en de werkelijkheid van psychische problemen een beetje dunner maken, dat is wat ik wél kan doen.”

Foto: Janneke Middel